Beelden kunnen misleiden…
Checken wat je ziet is belangrijk!
Ik twijfel wel eens over de beelden die ik zie, want …
- Vandaag kan iedereen beelden online zetten, zonder controle of uitleg.
- Beelden worden vaak zonder context gedeeld.
- Hetzelfde beeld duikt soms opnieuw op bij een ander nieuwsfeit.
- Foto’s en video’s kunnen bewerkt, gemanipuleerd of zelfs volledig door AI gemaakt zijn.
- Ik scroll, oordeel en deel snel, vaak zonder nadenken.
- Er is een overvloed aan informatie en beelden, waardoor het moeilijk is om te weten wat betrouwbaar is.
- Door de hoeveelheid nepnieuws verlies ik vertrouwen en begin ik aan alles te twijfelen.
Misleidende beelden herkennen en begrijpen
Beelden zeggen vaak meer dan woorden. Toch kunnen foto’s en video’s ons steeds vaker misleiden. Wanneer makers beelden bewust inzetten om misleidende informatie te verspreiden, spreken we van visuele desinformatie. Hoe kunnen beelden misleiden?
Beelden kunnen uit hun context zijn gehaald
→ Afbeeldingen of video’s vertellen iets anders dan de maker bedoelde.
Voorbeeld: een video van betogers die opkomen tegen de coronamaatregelen in 2020 opnieuw delen alsof het een recente betoging is tegen het migratiebeleid.
→ Afbeeldingen of video’s zijn in een verkeerde tijds- of plaatscontext gebruikt.
Voorbeeld: het opnieuw delen van beelden van de tsunami in Thailand in 2004 met de boodschap dat er opnieuw een tsunami heeft plaatsgevonden.
Beelden kunnen gemanipuleerd zijn
→ Gephotoshopte beelden
Makers voegen elementen toe, verwijderen iets of snijden het beeld bij om een andere indruk te wekken.
Voorbeeld: een foto waarbij iemand uit het beeld is weggehaald.
→ Deepfakevideo’s
Video’s gemaakt met AI waarin iemand iets zegt of doet wat die persoon in werkelijkheid nooit heeft gezegd of gedaan.
Voorbeeld: een video waarin een politicus een uitspraak lijkt te doen die die nooit heeft gedaan.
→ AI-gegenereerde beelden
Beelden of video’s die niet gebaseerd zijn op de werkelijkheid, maar volledig door generatieve artificiële intelligentie zijn gemaakt. Je kan AI eender wat laten genereren.
Voorbeeld: een video waarin twee aartsvijanden elkaar lijken te omhelzen, of een video van een olifant die met de fiets rijdt.
6 tips om beelden te factchecken
Test jezelf!
Test jezelf met korte oefeningen en ontdek hoe goed jij misleidende beelden herkent. Je krijgt echte voorbeelden te zien en leert stap voor stap waar je op moet letten.
Steun de campagne
Wil je de campagne steunen?
Download de illustraties van de 6 tips en deel ze op je eigen sociale media. Of onderschrijf als organisatie mee de campagne.
Deze campagne is onderdeel van het project VISAVIS, gefinancierd door het European Media and Information Fund. De volledige verantwoordelijkheid voor alle inhoud die wordt ondersteund door het European Media and Information Fund ligt bij de auteur(s) en deze weerspiegelt niet noodzakelijkerwijs de standpunten van het EMIF en de partners van het fonds, de Calouste Gulbenkian Foundation en het European University Institute.